Nowa rola starej sceny. MCK w Skarżysku -Kamiennej z szansą na gruntowną modernizację

Skarżysko-Kamienna przygotowuje się do jednej z najważniejszych inwestycji kulturalnych ostatnich lat. Miejskie Centrum Kultury, od dekad pełniące rolę głównej instytucji kultury w mieście, ma przejść całkowitą przebudowę — nie tylko infrastrukturalną, ale i koncepcyjną. Centrum ma stać się nowoczesnym, wielofunkcyjnym ośrodkiem życia społecznego, dostępnym dla różnych grup i pokoleń. W pierwszym kroku miasto ogłosiło przetarg na wykonanie kompletnej dokumentacji projektowo-kosztorysowej, która ma umożliwić aplikowanie o środki z programu FEnIKS 2021–2027.

Od koncepcji do konkretnych działań

Przetarg, ogłoszony przez Gminę Skarżysko-Kamienna w kwietniu 2025 r., dotyczy wykonania pełnej dokumentacji projektowej dla modernizacji MCK. Dokument ten będzie kluczowy z dwóch powodów: jako formalna podstawa do ubiegania się o dofinansowanie unijne w ramach działania FENX.07.01 („Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej”) oraz jako materiał przetargowy dla wykonawców przyszłych prac budowlanych.Zamówienie podzielono na dwa etapy. Pierwszy obejmuje przygotowanie projektu budowlanego, planu zagospodarowania działki oraz kosztorysu inwestorskiego. W ramach tego etapu projektant ma również złożyć wniosek o pozwolenie na budowę. Drugi etap obejmuje stworzenie projektów wykonawczych, dokumentacji przetargowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót oraz końcowego kosztorysu inwestycji.

Termin zakończenia prac projektowych wyznaczono na 15 grudnia 2025 roku. Miasto liczy, że do tego czasu uda się nie tylko opracować kompletną dokumentację, ale i przygotować się formalnie do ogłoszenia właściwego przetargu budowlanego, pod warunkiem pozyskania środków zewnętrznych.

Reorganizacja przestrzeni: od piwnicy po scenę

Modernizacja Miejskiego Centrum Kultury ma nie ograniczać się do „odświeżenia ścian”. To zaplanowana w szczegółach zmiana całej koncepcji funkcjonowania obiektu.

Jednym z najbardziej rewolucyjnych pomysłów jest adaptacja dotąd niewykorzystywanej piwnicy. Ma się tam znaleźć zaplecze dla działań kulturalnych i społecznych o charakterze oddolnym: pracownie rękodzielnicze (tkacka, ceramiczna), studio nagrań, sale prób muzycznych nową siedzibę filii biblioteki, oraz przestrzeń przeznaczona dla organizacji pozarządowych, wolontariatu i inicjatyw sąsiedzkich. Zamiast piwnicy jako magazynu czy przestrzeni technicznej, powstanie nowy poziom aktywności lokalnej. Na parterze powstanie otwarta przestrzeń społeczno-kulturalna, obejmująca drugą salę kinową z nowym projektorem, kawiarnię z niewielką sceną i galerie wystawowe. Powstanie równiez nowa siedziba impresariatu MCK. Duża sala widowiskowa zostanie wyposażona w nowy system oświetlenia i nagłośnienia, a także w nowe fotele, co poprawi komfort odbioru wydarzeń i umożliwi organizację bardziej złożonych spektakli i koncertów.

Dostępność jako kluczowy standard

Projekt zakłada również pełne dostosowanie budynku i jego otoczenia do potrzeb osób z niepełnosprawnościami — fizycznymi, sensorycznymi i poznawczymi. Oprócz podjazdów i wind, wprowadzony zostanie system tyflografiki, oznaczeń dotykowych, pętle indukcyjne i technologie FM dla osób niedosłyszących.

To nie tylko wymóg projektowy, ale konkretna odpowiedź na rosnącą potrzebę tworzenia instytucji kultury dostępnych dla wszystkich mieszkańców — niezależnie od wieku, stanu zdrowia, statusu społecznego czy poziomu mobilności.

Również otoczenie MCK ma zyskać nowy wygląd: ogród sensoryczny, nowe nasadzenia, ławki, stojaki rowerowe, oświetlenie LED i monitoring. Całość ma tworzyć bezpieczną i przyjazną przestrzeń wspólną, nie tylko w kontekście wydarzeń, ale codziennego użytku.

Nowy model instytucji kultury

Opis dokumentacji oraz sam kierunek projektowy sugerują, że MCK ma przekształcić się z typowego domu kultury w miejsce bardziej elastyczne, rozproszone i oddolne w swoim charakterze. W centrum koncepcji nie stoi już tylko scena i widownia, lecz różnorodność form uczestnictwa – warsztaty, rękodzieło, edukacja artystyczna, spotkania społeczne i integracyjne.

To podejście zgodne z europejskimi trendami, które przesuwają ciężar instytucji kultury z reprezentacji i prestiżu ku codzienności, dostępności i współtworzeniu przez społeczność lokalną. MCK ma być miejscem, do którego mieszkańcy będą przychodzić nie tylko „na wydarzenie”, ale też po to, by coś tworzyć, współorganizować, a czasem po prostu – pobyć.

Formalne warunki przetargu

Zamawiający jasno określił kryteria wyboru projektanta. 60% punktów w przetargu przypada na cenę, 40% – na doświadczenie głównego projektanta. Wymagane jest wykazanie się wcześniejszym opracowaniem dokumentacji dla obiektu użyteczności publicznej o wartości nie mniejszej niż 600 tys. zł brutto. To ma zapewnić, że projekt nie tylko będzie wykonany zgodnie z oczekiwaniami technicznymi, ale i przez zespół mający doświadczenie w podobnych realizacjach.

Na tym etapie nie ma jeszcze mowy o finansowaniu z funduszy unijnych, jednak dokumentacja ma stanowić bezpośrednią podstawę do aplikowania o środki w programie FEnIKS 2021–2027. Dopiero po ich pozyskaniu możliwe będzie ogłoszenie przetargu wykonawczego i rozpoczęcie faktycznych prac.

Kultura blisko ludzi – czy to się uda?

Planowana modernizacja MCK to z jednej strony inwestycja w infrastrukturę, z drugiej – próba redefinicji lokalnej instytucji kultury. Władze Skarżyska-Kamiennej odchodzą od modelu instytucji nastawionej wyłącznie na prezentację wydarzeń i stawiają na otwartość, inkluzywność oraz różnorodność form uczestnictwa.

W obliczu wyzwań demograficznych, niskiego poziomu zaangażowania w kulturę i dużych nierówności w dostępie do oferty kulturalnej, kierunek ten wydaje się racjonalny. Równocześnie jednak rodzi pytania: czy mieszkańcy będą chcieli korzystać z nowych funkcji MCK? Czy uda się utrzymać równowagę między działaniami oddolnymi a wydarzeniami o wyższym zasięgu artystycznym? I czy zmiana instytucjonalna będzie wspierana przez stabilne finansowanie oraz realne zaangażowanie społeczności?

Tego dziś nie da się przewidzieć. Wiadomo jedno – Skarżysko-Kamienna stawia na model kultury bliskiej ludziom, codziennej, ale i profesjonalnej. A Miejskie Centrum Kultury ma szansę stać się jej głównym ośrodkiem, nie tylko z nazwy, ale i z praktyki.