"Wspólnota" opublikowała ranking "Sukces kadencji 2018–2023". Jak wypadło w nim nasze miasto?

Pismo samorządu terytorialnego "Wspólnota" opublikowało ranking "Sukces kadencji 2018–2023", w którym – za pomocą dostępnych wskaźników liczbowych – eksperci próbują oszacować sukces, jaki odniosły samorządy w dobiegającej właśnie końca kadencji. Jak wypadło nim nasze miasto?

- W badaniu koncentrujemy się wyłącznie na szczeblu gminnym. To samorządy szczebla podstawowego są odpowiedzialne za większość zdecentralizowanych funduszy, one mają także największą swobodę prowadzenia stosunkowo samodzielnych polityk rozwojowych. Mówimy o sukcesie, który udało się osiągnąć w trakcie kończącej się kadencji, interesuje nas więc zmiana, jaka nastąpiła w ostatnich pięciu latach. (...) Mylącym uproszczeniem byłoby traktowanie wyników rankingu jako jednoznacznej oceny działalności władz lokalnych. Staramy się dobierać wskaźniki, które możliwie najlepiej (choć w takich masowych zestawieniach nie sposób uniknąć pewnych uproszczeń) obrazują osiągnięty sukces, ale nie można powiedzieć, że ten sukces zawsze zależy od pracowitości, pomysłowości i ogólnie od jakości działań podejmowanych przez radnych, wójta, burmistrza czy prezydenta oraz podlegającą im administrację samorządową. Nie da się ukryć (wiemy to z wielu badań dotyczących rozwoju lokalnego), że sukces to wypadkowa działań samorządu i korzystnego (lub niekorzystnego) splotu okoliczności, w których przyszło działać - piszą w słowie wstępnym autorzy badania: prof. Paweł Swianiewicz (kierownik Zakładu Studiów Społeczno-Ekonomicznych w Instytucie Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu) i dr Julita Łukomska (adiunkt w Katedrze Rozwoju i Polityki Lokalnej na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego).

Metoda obliczania wskaźnika jest podobna jak pięć lat temu, choć pojawiły się pewne różnice (związane tak z dostępnością danych, jak i zmieniającą się wagą różnych elementów składowych rozwoju lokalnego). Końcowy wskaźnik sukcesu jest sumą czterech wskaźników cząstkowych odnoszących się do:
– sukcesu finansowego (związanego z  budżetem jednostki samorządowej),
– sukcesu ekonomicznego (wiążącego się ze stanem gospodarki lokalnej),
– sukcesu infrastrukturalnego (odnoszącego się przede wszystkim do komunalnej infrastruktury technicznej),
– sukcesu społecznego (który uwzględnia szeroko rozumiane polityki społeczne, np. wyniki edukacyjne, ale także polityki związane z ochroną środowiska czy lokalnym transportem publicznym).

Jeśli chodzi o poszczególne zmienne, pod uwagę wzięto:

1. sukces finansowy:
– zmianę wielkości budżetu w przeliczeniu na 1 mieszkańca w  latach 2017-2022. Pod uwagę bierzemy wszystkie potencjalne (tzn. uwzględniające skutki obniżek podatków lokalnych) dochody oprócz dotacji celowych i po odjęciu przekazywanych przez gminy składek na tzw. podatek janosikowy;

2. sukces ekonomiczny:
– zmianę odsetka zarejestrowanych bezrobotnych (2017-2022),
– liczbę nowo zarejestrowanych (w latach 2018-2022) prywatnych podmiotów gospodarczych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców,
– liczbę nowo zarejestrowanych (w latach 2018-2022) podmiotów gospodarczych działających w sferze wysokiej techniki oraz usług high-tech w przeliczeniu na 1000 mieszkańców (posłużyliśmy się tu stosowaną przez GUS definicją sfery wysokiej techniki i  usług high-tech, ze względu na jej obszerność nie przytaczamy jej tutaj w całości),
– zmianę wielkości dochodów z CIT przeliczonych na mieszkańca w latach 2017-2022,
– zmianę wielkości bazy podatkowej podatku od nieruchomości od osób prawnych w latach 2017-2022 w przeliczeniu na mieszkańca (nowe inwestycje gospodarcze zwiększają powierzchnię nieruchomości objętych tym podatkiem, a zatem zwiększają bazę podatkową);

3. sukces infrastrukturalny:
– wielkość wydatków finansowanych z dotacji z unijnych programów operacyjnych – łączna kwota z lat 2018-2022 (uwaga: w przypadku miast na prawach powiatu oprócz danych odnoszących się do budżetów samorządowych pod uwagę zostały wzięte informacje pochodzące z przeprowadzanych corocznie przez „Wspólnotę” ankiet odnoszących się do środków pozyskiwanych przez spółki komunalne),
– powierzchnię użytkową nowych mieszkań oddanych do użytku
– liczbę metrów kwadratowych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców (łącznie w latach 2018-2022),
– przyrost długości ścieżek rowerowych w latach 2017-2022,
– udział odpadów zebranych selektywnie w relacji do ogółu zebranych odpadów komunalnych (dane za rok 2022).

4. sukces społeczny:
– wyniki egzaminu ósmoklasisty w 2022 roku – średnią z egzaminu z języka polskiego i matematyki w sesji głównej (porównanie z  danymi sprzed reformy likwidującej gimnazja, gdy uczniowie pisali egzamin szóstoklasisty, okazało się problematyczne, dlatego uwzględniamy tylko dane z ostatniego roku objętego analizą),
– zmianę odsetka dzieci w wieku 1–3 lata objętych opieką żłobkową w latach 2016–2021 (dane obejmują także kluby dziecięce oraz dzieci w wieku 3 lata i młodsze w przedszkolach, punktach przedszkolnych, zespołach wychowania przedszkolnego oraz w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych),
– liczbę mieszkań komunalnych oddanych do użytkowania w przeliczeniu na 10 tysięcy mieszkańców w latach 2018–2022,
– wydatki budżetowe ponoszone na ochronę powietrza atmosferycznego i  klimatu (rozdział 90005), ochronę gleby i  wód podziemnych (rozdział 90006),
zmniejszenie hałasu i wibracji (rozdział 90007) oraz ochronę różnorodności biologicznej i  krajobrazu (rozdział 90008) (suma z lat 2018–2022 w przeliczeniu na mieszkańca).

Sukcesy cząstkowe zostały wyliczone z wykorzystaniem jednej z metod porządkowania liniowego, tj. metody odległości od wzorca. O co w niej chodzi? W skrócie: metoda odległości od wzorca polega na obliczeniu dla każdej gminy dystansu od abstrakcyjnej najlepszej sytuacji (wzorca). Wzorzec charakteryzuje się najlepszymi (najbardziej pożądanymi) wartościami poszczególnych wskaźników uwzględnianych w analizie. Natomiast sukces ogółem został obliczony jako suma zestandaryzowanych wartości sukcesów cząstkowych wyliczona z uwzględnieniem liczby wskaźników wykorzystanych do zbudowania każdego z sukcesów cząstkowych.