Fiszka - Rekultywacja terenu byłego Zakładu Chemicznego Organika Benzyl

Stan istniejący na obszarze, na którym realizowany będzie projekt
Przedmiotowy Projekt polegający na rekultywacji skażonego terenu realizowany będzie na obszarze byłego Zakładu Chemicznego „Organika Benzyl” w Osiedlu Dolna Kamienna w Skarżysku-Kamiennej. Wytwarzano tu składniki do produktów zakładów chemicznych w Oświęcimiu (synteza ciężka – związki siarki, chlor itp.). Wieloletnia działalność zakładu (do 1992 r.) nie pozostała bez wpływu na stan środowiska. W latach 80-tych funkcjonujący zakład składował bezpośrednio w gruncie poprodukcyjne odpady ciekłe. W maju 1986 r. pożar strawił zakład wraz ze składowiskiem odpadów wskutek czego duże ilości odpadów znajdujących się w metalowych i szklanych balonach przedostało się do gruntu. W latach 80-tych i 90-tych Przedsiębiorstwo Geologiczne wykonało badania hydrogeologiczne (odwierty) na terenie zakładu i w dolinie rzeki Kamiennej, z których wynika, że grunt jest mocno skażony. Naziemne i podziemne zbiorniki poddane zostały utylizacji ale skażona gleba wymaga rekultywacji. Pozostające na terenie zdegradowane obiekty zakładowe zostały w większości rozebrane ale pozostawiony gruz wymaga utylizacji. Tak więc teren realizacji Projektu to silnie zdegradowany i skażony obszar poprzemysłowy. Wśród zidentyfikowanych zanieczyszczeń występują: związki organiczne – węglowodory aromatyczne, smółki poreakcyjne, ropopochodne (przepracowane oleje), ksylen, aldehyd benzoesowy, związki nieorganiczne – chloru, siarki (siarczan hydroksyloaminy, siarczan amonu). Obecnie stwierdza się realne i postępujące zagrożenie dla wód podziemnych i powierzchniowych, szczególnie dla rzeki Kamiennej w jej naturalnym, dziewiczym i nienaruszonym biegu. Zagrożenie to dotyczy również licznie występującej na tym terenie unikalnej flory i fauny. Podtruwanie z podsiąku i spływów powierzchniowych rzeki Kamiennej skutkować będzie obniżeniem jakości wód dużych zbiorników wodnych w Starachowicach i Brodach Iłżeckich a także planowanego do budowy zbiornika w Wąchocku. Od lat do powierza w okresach wysokich temperatur emitowany jest poprzez parowanie z gruntu fetor węglowodorów aromatycznych i innych związków organicznych a także chloru. Sytuacja ta jest bardzo uciążliwa szczególnie dla mieszkańców Osiedla Dolna Kamienna, stąd liczne protesty osób skarżących się na zwiększoną zachorowalność dróg oddechowych, błon śluzowych i oczu.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Racjonalne użytkowanie ziemi i jej ochrona jest jednym z ważniejszych priorytetów polskiej polityki ekologicznej a wynikające z niej generalne założenia zarządzania terenami poprzemysłowymi stanowią, że tereny te nie powinny być nieużytkami gospodarczymi i jak najszybciej muszą zostać wykorzystane. Jak wynika z wyżej opisanego stanu istniejącego, teren objęty interwencją niniejszego Projektu jest silnie zdegradowany i skażony wobec czego wymaga natychmiastowej rekultywacji. Przeprowadzenie rekultywacji ma duże znaczenie nie tylko dla miasta Skarżyska ale i regionu, ponieważ rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń odbywa się przez infiltrację w kierunku doliny rzeki Kamiennej. Proces ten jest bardzo groźny i może skutkować obniżeniem jakości wód w zbiornikach w Starachowicach, Brodach Iłżeckich i w projektowanym zbiorniku w Wąchocku. Realizacja Projektu powstrzyma negatywny i postępujący wpływ skażenia terenu byłego Zakładu Benzyl na faunę i florę doliny rzeki Kamiennej na odcinku od Skarżyska-Kamiennej do Ostrowca Świętokrzyskiego oraz od Ostrowca do ujścia. W wyniku realizacji inwestycji nastąpi poprawa stanu środowiska naturalnego. Ograniczona zostanie ilość zanieczyszczeń przedostających się do powietrza, wód i gleb. Wpłynie to na polepszenie warunków i podniesienie standardu życia mieszkańców. Ma to bardzo duże znaczenie z uwagi na fakt licznych skarg i zwiększonej obecnie zachorowalności wśród osób zamieszkujących przedmiotowy obszar. Przeprowadzone działania mające na celu ochronę, poprawę i odtworzenie środowiska naturalnego stworzą także korzystne warunki dla rozwoju przedsiębiorstw działających zgodnie z zasadami poszanowania środowiska. Inwestycja ta stanowi jeden z czynników zrównoważonego rozwoju, przyczyniając się do poprawy stanu środowiska, warunków życia mieszkańców i podnoszenia atrakcyjności regionu. Pozostawienie terenu w dotychczasowym stanie spowoduje dalszą degradację środowiska naturalnego.

Przedmiot projektu
Przedmiotem Projektu jest rekultywacja terenu byłego zakładu chemicznego Organika Benzyl, znajdującego się w Osiedlu Dolna Kamienna w Skarżysku-Kamiennej. Powierzchnia terenu podlegającego rekultywacji wynosi 2,32 ha. Miąższość gleby wymagającej wymiany to średnio ok. 2,0 m. Gleba do utylizacji i wymiany ok. 46 394,0 m3, gruz do utylizacji 5 362,76 m3.
Rekultywacja gleby polegać będzie na usunięciu wierzchniej warstwy gleby i nasypów o miąższości ok. 2,0 m i zastąpieniu ich humusem o miąższości ok. 30 cm. Usunięta gleba i gruz poddane zostaną utylizacji.

Uzasadnienie przyjętych/planowanych rozwiązań technologicznych
Realizacja projektu polegającego na rekultywacji terenu poprzemysłowego w przyjętej technologii i zakresie jest najbardziej optymalnym rozwiązaniem. Dla wszystkich zaplanowanych typów prac i materiałów określone zostaną wymagane sposoby wykonania i parametry według Polskich Norm, które są zgodne z Normami Europejskimi. W realizacji Projektu wykorzystane będą najbardziej efektywne, oszczędne i zaawansowane technologie i metody pracy. Rekultywacja będzie polegała na usunięciu wierzchniej warstwy gleby i nasypów o miąższości ok. 2,0 m i zastąpieniu ich humusem o miąższości ok. 30 cm. Skażony gruz i cześć gleby poddane zostaną termicznej utylizacji przeprowadzonej przez wyspecjalizowane firmy. Prace zaprojektowane zostaną m.in. w oparciu o Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi.

Uzasadnienie opłacalności ekonomicznej i wykonalności projektu
Realizacja Projektu nie jest przedsięwzięciem nastawionym na osiągnięcie zysków. Jest jednak uzasadniona ekonomicznie z uwagi na szereg korzyści jakie zostaną osiągnięte poprzez jego realizację. Przede wszystkim nastąpi poprawa stanu środowiska naturalnego poprzez zatrzymanie postępującego procesu jego degradacji. Dotyczy to zarówno miasta Skarżyska-Kamiennej jak i całej doliny rzeki Kamiennej. Realizacja Projektu jest też ważna dla właściwego wykorzystania zbiorników wodnych w Starachowicach, Brodach Iłżeckich i planowanego w Wąchocku. Polepszą się warunki, jakość życia i bezpieczeństwo mieszkańców a miasto zyska nowe tereny, które przestaną być skażonymi nieużytkami gospodarczymi. Przedmiotowy projekt jest wykonalny zarówno od strony technicznej jak również prawnej. Nie zidentyfikowano problemów, które mogłyby zagrozić lub w znaczący sposób opóźnić jego realizację. Gmina dysponuje niezbędnym doświadczeniem w realizacji projektów i właściwie rozbudowanymi strukturami organizacyjnymi.

Trwałość projektu
Wnioskodawcą (beneficjentem) jest Gmina Skarżysko-Kamienna. Gmina posiada wystarczające środki i doświadczenie w zarządzaniu infrastrukturą komunalną. Koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem produktów Projektu pokrywać będzie Gmina Skarżysko-Kamienna. W związku z powyższym trwałość Projektu w zakresie osiągnięcia zakładanych założeń należy uznać za znaczącą. W wyniku przeprowadzonej analizy nie zidentyfikowano problemów, które mogłyby zagrozić lub w znaczący sposób opóźnić realizację przedmiotowego Projektu. Ponadto Gmina Skarżysko-Kamienna zobowiązuje do utrzymania celów projektu w okresie 5 lat od daty dokonania końcowej płatności na rzecz Beneficjenta.

Powiązanie projektu z innymi projektami
Projekt jest jednym z elementów szerszego działania zmierzającego do poprawy infrastruktury z zakresu ochrony środowiska w Skarżysku-Kamiennej a w szczególności wiąże się z Projektem p.n. Budowa przelewu wieżowego zbiornika wodnego Bernatka w Skarżysku-Kamiennej oraz roboty zabezpieczające ten zbiornik - projekt zostanie zgłoszony do RPO WŚ w bieżącym okresie programowania.