Festiwal Werk Alef 2024 – spotkanie z historią i kulturą żydowską w Skarżysku-Kamiennej

W dniach 4–6 października w Skarżysku-Kamiennej odbyła się wyjątkowa edycja Festiwalu Werk Alef 2024, która przyciągnęła mieszkańców i gości zainteresowanych wielokulturowym dziedzictwem regionu. Festiwal, poświęcony głównie kulturze żydowskiej, oferował bogaty program spotkań, dyskusji i wydarzeń artystycznych.

Pierwszego dnia, w piątek 4 października, festiwal rozpoczął panel dyskusyjny „Było – nie minęło”, zorganizowany w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej. Eksperci, Krzysztof Gibaszewski, Marcin Janakowski, Grzegorz Rak, Rita Miernik i Ewa Małkowska-Bieniek, podjęli temat dziedzictwa kulturowego Skarżyska-Kamiennej, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia kultury żydowskiej. Dyskusja wzbudziła spore zainteresowanie publiczności, a różnorodne perspektywy panelistów wzbogaciły rozmowę o głębsze aspekty historyczne i społeczne.

Wieczorem miał odbyć się symboliczny „Marsz świateł”, podczas którego uczestnicy mieli przejść na rynek, by zapalić światła pamięci. Z powodu złych waruków atmosferycznych marsz się nie odbył. 

Sobota, 5 października, była dniem refleksji nad tragicznymi wydarzeniami II wojny światowej. O 9:00 wyruszyła wycieczka „Koniec pewnego świata”, podczas której 50 uczestników odwiedziło miejsca związane z Holokaustem w Skarżysku, Suchedniowie i Bliżynie. Była to przejmująca lekcja historii, która umożliwiła głębsze zrozumienie wydarzeń z czasów wojny i zachowanie pamięci o ofiarach.

Festiwal zakończył się w niedzielę 6 października niezwykłym koncertem w Miejskim Centrum Kultury. Żaneta Siemiączko poruszyła publiczność wykonaniem „Ballady o skarżyskim lesie”, wiersza napisanego w obozie HASAG. Następnie Maria Ka zaprezentowała projekt „Di shaykhesn”, czyli nowoczesną muzyczną podróż elektroniczno-alternatywną z elementami tradycji jidysz. Koncert spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem, ukazując nowoczesne podejście do muzyki jidysz i jej miejsce w dzisiejszym świecie.

Festiwal Werk Alef 2024 był doskonałą okazją do spotkań, refleksji nad historią oraz podkreślenia znaczenia wielokulturowości w regionie.

Krzysztof Gibaszewski, jeden z organizatorów, wyjaśnia, że data festiwalu nie jest przypadkowa, ponieważ właśnie tego dnia przypada rocznica likwidacji getta w Skarżysku. „To dobry moment, by przypomnieć sobie o ludziach, którzy współtworzyli to miasto na przełomie wieków i w dwudziestoleciu międzywojennym” – dodaje.

Marcin Janakowski, współorganizator festiwalu, zwraca uwagę na to, jak ważne jest zrozumienie dziedzictwa żydowskiego dla przyszłych pokoleń. „Nasze miasto rozwijało się na styku wielu kultur. Pominięcie którejkolwiek z nich zmienia całą historię. Żydzi odegrali kluczową rolę w rozwoju Skarżyska, zarówno w handlu, jak i usługach, które nadawały miastu charakter miejski” – podkreślał Marcin Janakowski.